Thiếu sắt có nguy hại như thế nào đối với sức khỏe

  • Thiếu máu tăng gnuy cơ sốt xuất huyết
  • Biểu hiện thiếu sắt
  • Thực phẩm bổ sung

Mức độ thiếu sắt trong máu tuần hoàn và sắt dự trữ cuối cùng sẽ dẫn đến thiếu máu. Thiếu máu có thể góp phần vào sự lây lan của sốt xuất huyết, theo một nghiên cứu gần đây của nhóm các nhà khoa học Mỹ, Trung Quốc và Thái Lan.

Thời tiết ẩm ướt mùa mưa là điều kiện thuận lợi để nấm, côn trùng và muỗi sinh sôi, làm tăng đáng kể số ca bệnh nhiễm trùng. Trong đó, các bệnh truyền nhiễm do muỗi như sốt rét, sốt xuất huyết đặc biệt nguy hiểm, có thể dẫn đến biến chứng như sốt rét thể não, vấn đề về hô hấp, thiếu máu, hạ đường huyết. Một nghiên cứu gần đây của Đan Mạch cho thấy nhiễm sốt xuất huyết còn liên quan đến tăng 30% nguy cơ suy tim.

Anemia level of blood cells
Tỷ lệ hồng cầu bình thường (trái) và bị thiếu máu

Trong nghiên cứu khác, chuyên gia về miễn dịch Penghua Wang làm việc tại Trung tâm Y tế Đại học Connecticut (UConn Health) của Mỹ muốn phân tích xem liệu chất lượng máu có ảnh hưởng đến sự lây lan của virus sốt xuất huyết hay không. Bởi nồng độ các chất khác nhau trong máu có thể thay đổi rất nhiều từ người này sang người khác, ngay cả ở người khỏe mạnh.

Thiếu máu tăng nguy cơ lây lan sốt xuất huyết

Theo đó, Tiến sĩ Wang đã phối hợp với các đồng nghiệp tại  Đại học Thanh Hoa, Phòng thí nghiệm Quốc gia về Kiểm soát và Ngăn ngừa bệnh truyền nhiễm ở Bắc Kinh, Học viện công nghệ King Mongkut Ladkrabang ở Bangkok và Lực lượng hỗ trợ hậu cần của Bệnh viện 920 ở Côn Minh tiến hành một loạt các thí nghiệm khám phá ý tưởng này.

Anemia contribute to the spread of dengue
Thiếu máu có thể tăng nguy cơ lây lan sốt xuất huyết

Các nhà khoa học đã thu thập máu tươi từ những người tình nguyện khỏe mạnh, sau đó cho từng mẫu phơi nhiễm virus sốt xuất huyết. Tiếp đến, nhóm chuyên gia dùng máu nhiễm virus nuôi muỗi và kiểm tra khả năng nhiễm bệnh của chúng.

Công bố trên tạp chí Nature Microbiology, Tiến sĩ Wang cho biết ông và các đồng sự phát hiện nhiều thay đổi khá lớn và tương quan chặt chẽ với mức độ sắt trong máu. Theo đó, hàm lượng chất sắt trong máu càng cao thì muỗi càng ít bị nhiễm bệnh.

Nhóm nghiên cứu cũng ghi nhận kết quả tương tự trên mô hình chuột thử nghiệm. Cụ thể, nếu muỗi hút máu chuột bị sốt xuất huyết, khả năng chúng bị lây nhiễm virus cao hơn nếu vật chủ (chuột) bị thiếu máu.

Giải thích điều này, các nhà nghiên cứu cho biết nó có liên quan đến hệ miễn dịch của muỗi. Cụ thể, các tế bào trong ruột muỗi sẽ lấy sắt trong máu và sử dụng nó để tạo ra oxy hoạt hóa. Oxy này sẽ tiêu diệt virus sốt xuất huyết.

Theo ghi nhận của các nhà nghiên cứu, tình trạng thiếu sắt khá phổ biến ở những khu vực thường bùng phát dịch sốt xuất huyết. Mặc dù điều này không nhất thiết là nguyên nhân chính nhưng vì muỗi chủ yếu lây truyền virut sốt xuất huyết trong khi hút máu thiếu sắt, nên ý kiến của Tiến sĩ  Wang cho rằng cơ quan chức năng có thể đưa ra khuyến nghị người dân tiêu thụ thực phẩm giàu chất sắt như giải pháp giảm lây truyền bệnh sốt xuất huyết qua muỗi ở những nơi có tỷ lệ mắc bệnh cao.

Trong mọi trường hợp, Tiến sĩ Wang khẳng định việc hiểu được cách thức lây truyền bệnh sốt xuất huyết sẽ giúp các cơ quan y tế công cộng và giới khoa học phát triển những phương pháp mới kiểm soát căn bệnh này, kể cả những virus khác như Zika hay Tây sông Nile.

Biểu hiện của thiếu sắt

Nếu bạn bị khó thở, mệt mỏi, đau ngực hoặc nhức đầu thường xuyên thì đây có thể là dấu hiệu cơ thể đang bị thiếu sắt. Ở người bình thường, 90 – 95% lượng sắt trong cơ thể được tái sử dụng từ nguồn sắt hồng cầu già bị phá hủy và giải phóng ra, có 5 – 10% lượng sắt được bài tiết qua nước tiểu, mồ hôi và phân.

woman sleeping at desk
Thường xuyên mệt mỏi có thể là dấu hiệu thiếu sắt

Nhu cầu sắt hằng ngày theo khuyến cáo từ trẻ sơ sinh 3 – 6 tháng là 6.6mg/ngày. Từ 6 – 12 tháng là 8.8mg/ngày. Giai đoạn 1 – 10 tuổi là 10mg/ngày. Đối với thanh thiếu niên 10 – 18 tuổi là 12mg/ngày. Nam giới trưởng thành 10mg/ngày. Nữ giới trưởng thành 15mg/ngày. Nữ giới sau mãn kinh 10mg/ngày. Phụ nữ có thai 45mg/ngày.

Sắt không chỉ ngăn nguy cơ lây lan virus sốt xuất huyết như đã đề cập mà nó còn tham gia tạo hemoglobin để vận chuyển oxy từ phổi đến tất cả các cơ quan cũng như quá trình hình thành myoglobin – sắc tố hô hấp của cơ. Ngoài ra, sắt còn tham gia vào cấu tạo của nhiều enzyme và đóng vai trò vận chuyển điện tích trong chuỗi hô hấp.

Thiếu sắt có khả năng dẫn đến trầm cảm, suy giảm nhận thức và các vấn đề tim mạch. Đặc biệt ở phụ nữ có thai, thiếu sắt còn gây ra các biến chứng trong thai kỳ có thể nguy hại cho sức khỏe của mẹ và thai nhi. Ngoài viên uống bổ sung sắt, chúng ta có thể tăng cường bổ sung nguyên tố này từ chế độ ăn hàng ngày. Đây là giải pháp bền vững vì vừa an toàn vừa hiệu quả trong cải thiện tình trạng thiếu sắt của người dân.

Bổ sung sắt với thịt  đỏ

Một trong những nguồn giàu sắt nhất là thịt đỏ. Thịt đỏ còn cung cấp protein có giá trị và các chất dinh dưỡng cần thiết khác như vitamin B, chất béo bão hòa, kẽm v.v..

variety prime raw meat food and agriculture shutterstock 1031664391 1068x601
Thịt đỏ là nguồn cung cấp sắt dồi dào

Trong 100 gram thịt đỏ chứa 2,7 mg sắt. Vì vậy, ăn thịt đỏ có thể giúp kiểm soát hiệu quả hàm lượng sắt trong cơ thể. Tình trạng thiếu sắt xuất hiện khá hiếm ở người ăn thịt đỏ thường xuyên. Do chứa kẽm, thịt đỏ cũng giúp tăng khối lượng cơ bắp.

Kẽm cũng được khoa học chứng minh giúp tăng cường khả năng miễn dịch. Ngoài ra, vitamin B trong thịt đỏ còn hỗ trợ duy trì hệ thần kinh khỏe mạnh. Nó cũng thúc đẩy hệ tiêu hóa và cải thiện làn da khỏe mạnh.

Song, nhiều nghiên cứu đã chứng minh chế độ ăn nhiều thịt đỏ cũng không có lợi cho sức khỏe. Vì vây, chúng ta có thể cân nhắc bổ sung thêm các loại thực vật sau để ngừa thiếu sắt cho cơ thể:

Cải bó xôi hay rau chân vịt

Cải bó xôi hay còn gọi rau bina chính là loại rau “huyền thoại” trong bộ phim hoạt hình nổi tiếng Thủy thủ Popeye. Loại rau xanh này rất giàu chất sắt với 100 gram rau nấu chín chứa 3,6mg sắt

spinach iron-deficiency anemia
Cải bó xôi ngoài được làm món ăn thì có thể chế biến thành sinh tố

Cải bó xôi còn cực kỳ bổ dưỡng nhờ thành phần chứa vitamin C giúp cơ thể hấp thụ chất sắt tốt hơn. Đặc biệt, ăn cải bó xôi thường xuyên còn ngăn ngừa nguy cơ ung thư nhờ vào sự hiện diện của chất chống oxy hóa carotenoids.

Hoạt chất chống oxy hóa này còn có đặc tính giảm viêm và bảo vệ võng mạc.

Món ăn từ các loại đậu

Một số loại đậu phổ biến như đậu lăng, đậu nành, đậu xanh, v.v … cung cấp rất nhiều chất dinh dưỡng, đặc biệt là chất sắt. Khoảng 198gr đậu lăng nấu chín thì có chứa 6,6 mg sắt. Thực phẩm họ đậu còn chứa nhiều khoáng chất như magiê, folate và kali có khả năng làm giảm viêm ở người bị tiểu đường.

Đối với người đang mắc phải hội chứng chuyển hóa (HCCH), thêm các món chế biến từ đậu vào bữa ăn hàng ngày có thể phòng ngừa các bệnh liên quan tim mạch. HCCH là định nghĩa của một nhóm bệnh như cao huyết áp, tăng đường huyết, mỡ bụng dư thừa và lượng cholesterol trong máu cao bất thường. Các bệnh này xảy ra đồng thời và có khả năng dẫn đến bệnh động mạch vành, đột quỵ hoặc tiểu đường tuýp 2.

Trong trường hợp chị em phụ nữ muốn giảm thêm vài kg, thì thêm thực phẩm họ đậu vào chế độ cũng rất có lợi bởi thành phần chất xơ làm tăng cảm giác no và ngăn ngừa ăn quá nhiều.

Hạt bí đỏ hay bí ngô

Ăn 28gram hạt bí có thể cung cấp cho cơ thể 4,2 mg sắt.

pumpkin seeds lead
Ngoài sắt, hạt bí cung cấp một lượng đáng kể kẽm, magiê, đồng, protein và chất béo lành mạnh

Ngoài ra, thành phần hạt bí còn có đầy đủ các chất dinh dưỡng cần thiết khác như vitamin K, chất bột đường, magiê, kẽm, đồng, mangan, v.v … giúp kiểm soát huyết áp , điều chỉnh lượng đường trong máu, giảm nguy cơ mắc bệnh tim và duy trì xương khỏe mạnh.

Đặc biệt, hạt bí còn giàu các chất chống oxy hóa như vitamin E và hợp chất carotenoids. Carotenoid là một dạng sắc tố hữu cơ có tự nhiên trong thực vật, bao gồm các hợp chất có công thức cấu tạo và tác dụng bảo vệ cơ thể tương tự nhau. Một trong những carotenoid khá quen thuộc với chúng ta là beta-caroten hay tiền chất của vitamin A. Trong những năm gần đây, chúng ta còn nghe nhiều về các carotenoid khác như lycopen, lutein và zeaxanthin.

Theo một nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Tim mạch thế giới, ăn hạt bí giúp kháng viêm và ngăn ngừa ung thư. Nam giới ăn hạt bí còn cải thiện sức khỏe tuyến tiền liệt, bàng quang và nâng cao chất lượng tinh trùng, nhờ đó tăng khả năng có con.

Rau xanh đậm như bông cải xanh

Trong 156 gram bông cải xanh nấu chín cung cấp khoảng 1mg sắt. Loại rau xanh này còn đươc mệnh danh “siêu thực phẩm” nhờ thành phần chứa các nhóm hợp chất chống oxy hóa như flavonoid có tính chất kháng viêm. Đặc biệt, flavonoid với khả năng chống lại các gốc tự do còn giúp ngăn ngừa các loại ung thư khác nhau.

Ăn bông cải xanh thường xuyên cũng tốt cho những người muốn giảm cân. Chất xơ có trong loại rau này có thể giúp bạn cảm thấy no lâu hơn.

Ngoài ra, bệnh nhân tiểu đường có thể bổ sung mầm bông cải xanh để kiểm soát lượng đường trong máu. Mặt khác, bông cải xanh còn giúp bạn ngăn ngừa các vấn đề tim mạch khác nhau.

Tóm lại, sắt tương tự các vitamin, khoáng chất khác đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe tổng thể. Thiếu sắt à tình trạng dễ gặp nhất, đặc biệt ở phụ nữ. Do đó, nên thường xuyên lưu ý xem bạn có những hiện tượng tim đập nhanh dẫn đến căng thẳng, mệt mỏi, chóng mặt, rụng tóc, bong móng, suy giảm trí nhớ hay không. Nếu có, hãy đến gặp bác sĩ để được làm xét nghiệm đánh giá lượng dự trữ sắt trong cơ thể, nhờ đó phát hiện sớm và điều trị kịp thời tránh ảnh hưởng tới sức khỏe.

(Theo Healthsite)

143 views