REVIEW: “Tắt đèn” – tiểu thuyết đậm chất hiện thực của Ngô Tất Tố.

­

Hồi cấp 2, tôi đã được học tác phẩm “Tắt đèn” nhưng đó chỉ là một đoạn trích ngắn. Sau này khi có thời gian để nghiền ngẫm hết truyện một cách chậm rãi, tôi mới có thể hiểu hết hình tượng nhân vật và ý nghĩa mà Ngô Tất Tố đã xây dựng nên: một bức tranh tối màu phản ánh hiện thực xã hội nhiều biến động của thế kỉ XX. Đây xứng đáng là một trong những danh tác văn học của Việt Nam mà bất cứ ai cũng nên đọc ít nhất một lần trong đời! ^.^

Bài viết dưới đây sẽ giúp các bạn hình dung rõ nét hơn về tiểu thuyết đặc sắc này.

SƠ LƯỢC VỀ SÁCH

  • Thể loại: tiểu thuyết
  • Tác giả: Ngô Tất Tố
  • Năm xuất bản: 1939
  • Nhà xuất bản: NXB Văn học
  • Giá bán: 30.000d
Tắt đèn Nhã Nam 2

Tắt đèn Nhã Nam 2

TẮT ĐÈN PHÙ HỢP CHO MỌI LỨA TUỔI:

Bất kể bạn là nam hay nữ, già hay trẻ, chỉ cần là người quan tâm đến văn học hiện thực phê phán đều có thể đọc và hiểu được những suy nghĩ và tình cảm mà tác giả gửi gắm trong đó.

Vạch rõ nguyên nhân dẫn đến tình cảnh thống khổ của người nông dân Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám

Trước Cách Mạng tháng Tám, thuế má là tai họa khủng khiếp nhất đối với người nông dân. Xoáy sâu vào thuế thân – một thứ thuế vô nhân đạo trong chính sách thuế khóa dã man của chế độ thuộc địa, tắt đèn đã phơi bày đến tận cùng bản chất bóc lột xấu xa, bẩn thỉu của thực dân Pháp. Trong cái xã hội ấy, không một người nông dân nào không phải đóng thuế thân. Không đóng thuế thân, thì không được phép làm gì cả. Mở đầu tác phẩm là một không khí ảm đạm bao trùm, đó là cái không khí của đói nghèo, túng thiếu. người nông dân không được phép ra đồng cày cấy bỏi họ chưa đóng thuế, “Nay chẳng xong thì mai! Ông lý đã bảo thuế còn thiếu nhiều, không cho một con trâu, bò nào ra đồng hết thảy…” Mặc kệ lời van xin của những người nông dân khốn khổ, bọn tuần canh vẫn vui vẻ nói chuyện, cười đùa. Bỏ qua những ánh mắt van nài, những khuôn mặt ủ rũ, chúng vẫn cứ một mực làm theo lệnh trên, bắt hết trâu bò của những ai không nộp thuế. Đó là hình ảnh của những người nông dân khốn khổ vì sưu thuế được Ngô Tất Tố miêu tả ở chương đầu tiên của tác phẩm. Tuy không miêu tả quá chi tiết những ta nhận thấy được, chế độ sưu thuế làm người nông dân đã nghèo nay lại càng nghèo thêm. “Tắt đèn” từ từ mở ra tấn bi kịch căng thẳng, ngột ngạt ngay từ phút đầu: nông thôn trong những ngày đóng thuế. Làng Đông Xá dường như bị phong tỏa, bị đặt trong tình trạng “báo động”. Từ mờ sáng, cổng làng đã bị đóng kín, nội bất xuất, ngoại bất nhập và suốt trong năm ngày liền “mõ thét đánh” rùng rợn.

“Tắt đèn: là một câu chuyện buồn của người nông dân lao động diễn biến ngay ở nông thôn. Tội ác của phong kiến ta thông lung với đế quốc Tây có nhiều mặt nhiều nét. Cướp nước cướp núi cướp song cướp biển cướp rừng cướp phố, cướp đồng ruộng và đoạt hồn người đã sống đời trên những mảnh đất nước ấy. Sự áp bức bóc lột của hai thằng kẻ cướp này, thật là đủ cách. Nó lột người bằng thuế đánh vào cái này cái kia, nó còn lột truồng người ta ra và dán lên sự lõa lồ thân thể ấy một cái thẻ sưu hai đồng bảy hào Đông Dương. Mà “thẻ vô sản” thì cũng phải đóng một đồng. Tố khổ chon nông dân, Tắt đèn không nói ruộng đất, tô tức, Tắt đèn xoáy vào cái thuế đinh bất nhân đánh vào đầu người làm ruộng nghèo khổ phải bán con, lìa nhà, đi ở vú (nếu chưa là đi ở thổ, đi ăn mày, đi chết đường chết chợ) để chạy cho xong một cái thẻ sưu. Cái thẻ thuế người thì vĩnh viễn ra tro rồi, nhưng Tắt đèn vẫn còn truyền lại những xúc cảm phát ra từ những con người sống ở một thời đại đánh thuế vào mạng người, đánh thuế vào hồn người sống và cả xác người chết.

Chi dau mot bieu tuong cua man anh 01 2

              Tình cảnh khốn khó của chị dậu – đại diện cho tầng lớp nông dân trước cách mạng

VẺ ĐẸP CỦA NGƯỜI NÔNG DÂN GIỮA CUỘC SỐNG  TĂM TỐI

Cùng với Nam Cao, Vũ Trọng Phụng…, Ngô Tất Tố cũng là một tên tuổi tiêu biểu trong trào lưu văn học hiện thực phê phán giai đoạn 1930 -1945. Tác phẩm tiêu biểu của ông có thể kể đến tác phẩm Tắt đèn. Ông đã kể về cuộc đời của chị Dậu- một người phụ nữ nông thôn yêu chồng thương con, nhưng vì xã hội thối nát, cường quyền áp bức đã khiến cho cuộc đời của chị đầy tối tăm, tủi nhục. Nhưng chính trong hoàn cảnh bị áp bức ấy, ở chị vẫn ánh lên tinh thần phản kháng mãnh liệt.

Tác phẩm “Tắt đèn” của nhà văn Ngô Tất Tố là một trong những tác phẩm tiêu biểu của văn học hiện thực phê phán với nội dung nói về cuộc sống khốn khổ của tầng lớp nông dân Việt Nam dưới ách đô hộ của thực dân Pháp. Tắt đèn mô tả khá đủ mặt những lực lượng thống trị ở nông thôn trước Cách mạng. Đây là bọn cường hào tàn nhẫn đè nén ức hiếp nông dân, chỉ chờ có dịp “đục nước” để được “béo cò”. Chúng nịnh bợ quan trên bòn hút của người nghèo. Đây là bọn địa chủ “đầu trâu mặt ngựa ăn thịt người không biết tanh”, vừa dô”t nát, vừa keo kiệt ti tiện, mà điển hình là Nghị Quế. Hắn làm giàu một cách rất “cổ điển” là cho vay nặng lãi và chiếm đoạt ruộng đất của nông dân. Luôn luôn tỏ ra “am hiểu thời thế”, “cái gì cũng nhắc đến Tây”. Là nghị viện hẳn hoi, nhưng hắn có đức “không thèm biết chữ”. Đó là bọn quan lại bỉ ổi dùng vợ làm một phương tiện thăng quan tiến chức như tri phủ Tư Ân. Đằng sau chúng, Ngô Tất Tô bằng ngòi bút thâm thúy của mình vẫn cho người đọc hình dung ra ít nhiều hình ảnh đen tối của bọn thực dân — tác giả của những tấm thẻ sưu. Thật đau đớn thay, các loại sưu, thuế đã vắt cạn sức lực của những người nông dân đến mức phải bán đi đứa con mình đứt ruột sinh ra.Bằng một ngòi bút hiện thực sắc sảo, chỉ cần một vài nét, nhà vần đã vạch trần bản chất xấu xa của chúng, mặc dù mỗi đứa lại có một dáng vẻ riêng.

Tuy vậy, giá trị to lớn độc đáo của tác phẩm Tắt đèn không phải ở chỗ phê phán xã hội đương thời, mà ở chỗ nhà văn đã xây dựng được một hình tượng chân thực đẹp đẽ về người phụ nữ nông dân. Xây dựng thành công nhân vật chị Dậu, Ngô Tất Tố đã góp vào văn học Việt Nam một nhân vật hấp dẫn. Nói như Nguyễn Tuân, chị Dậu xứng đáng là “tất cả của Tắt đèn”.Chị Dậu – một người phụ nữ khốn khổ đã phải chịu tất cả những nỗi đau trong cuộc đời nhưng không vì thế mà gục ngã, chị luôn kiên cường đứng lên trước bão táp cuộc đời và luôn giữ cho mình những phẩm chất tốt đẹp của người phụ nữ, một tâm hồn thanh cao. “Chị Dậu lành mạnh cơ thể và hồn nhiên trong cách nghĩ trong việc làm, hồn nhiên hiểu theo cái nghĩa của sự thẳng thắn tự nhiên ở một tâm tính người” (Lời giới thiệu truyện Tắt đèn – Nguyễn Tuân).

 

Nhà văn đã bộc lộ niềm thương xót đối với những người nông dân ấy, bằng tất cả những hiểu biết về nông dân, nông thôn, Ngô Tất Tố đã khắc họa hình ảnh những người nông dân tuy nghèo khổ những giữ được phẩm chất tốt đẹp. Đó là hình ảnh những người hàng xóm tất bật cùng chị Dậu lo cho anh Dậu: Bà này bắt thằng Dần cố sức ‘rặn đái” đái vào chậu sành. Ông kia lấy chiếc lược thưa ghè hai hàm răng anh Dậu. Bác nọ múc ít nước đái đổ vào trong miệng anh ấy. Bà kia bưng chậu nước đái xoa mãi vào mặt, vào mũi, vào cổ, vào gáy, vào hai thái dương anh tạ Cô nọ chạy về nhà mình lấy ít bồ kếp đốt than để vào cửa mũi người ốm. Chị kia sang nhà bên cạnh xin cái chổi sể châm lửa cho cháy đùng đùng ở giữa nhà. Tuy cuộc sống nghèo khó nhưng vẫn đầy tình yêu thương, quan tâm chăm sóc lẫn nhau, và họ vẫn giữ được những phẩm chất tốt đẹp, đó là thông điệp mà nhà văn muốn gửi đến cho người đọc khi nói về hình tượng những người nông dân Việt Nam trước cách mạng tháng tám.

 

Chị Dậu là minh chứng tiêu biểu cho hàng triệu phụ nữ Việt Nam trước Cách mạng. Giống như nhiều nhân vật phụ nữ trong văn chương truyền thống, chị Dậu vốn là một phụ nữ xinh đẹp nết na… Gặp hoàn cảnh hoạn nạn, nhân vật này trở thành “đốm sáng đặc biệt” (Nguyễn Tuân) khiến người đọc cảm thương trân trọng. Chị Dậu một phụ nữ có tinh thần vị tha yêu chồng, thương con tha thiết. Việc chị tìm mọi cách để cứu chồng ra khỏi cảnh cùm kẹp, chị ân cần săn sóc anh Dậu, đặc biệt hành động dũng cảm lấy thân mình che chở cho người chồng đau ốm trước thái độ hung hãn của hai lên tay sai… cũng làm cho người đọc yêu mến và khâm phục. Chính tình yêu thương chồng đã tạo nên ở chị một sức mạnh quyết liệt bất ngờ. Cũng như nhiều bà mẹ Việt Nam khác, chị Dậu rất mực thương con, chiều con. Cùng quẫn, buộc phái hán đứa con đầu, chị như đứt từng khúc ruột, lúc nào cũng nghĩ “còn có ngày nào đem được nó về nữa không”. Ngay đến khi bị giải lên huyện, nhịn đói với “sợi dây thừng gò ờ hai cánh tay”, chị vẫn nghĩ đến cái Tĩu, thằng Dần, cái Tý.

Thông minh sắc sảo, có tinh thần quật khởi, ý thức sâu sắc về nhân phẩm… nhân vật chị Dậu còn toát lên vẻ đẹp mộc mạc của người phụ nữ nông thôn. Chị sông ở nơi tăm tối bị ức hiếp đè nén, nhưng tâm hồn vẫn sáng trong như đóa hoa sen “gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn”. Tóm lại, bằng thái độ trân trọng và sự hiểu biết sâu sắc về nông thôn và nông dân, Ngô Tất Tô” đã xây dựng thành công nhân vật chị Dậu, với tất cả những nỗi khổ sở đau xót, và đặc biệt với những phẩm cách trong sạch. Chính những yếu tô’ tích cực này khiến cho chị Dậu trở thành một “chân dung lạc quan”, luôn muôn “tung ra, khỏi bóng tối” (Nguyễn Tuân), vượt qua cái nhìn bi quan bế tắc của tác giả về tiền đồ của người nông dân.Hình tượng người nông dân trong tác phẩm không được miêu tả rõ nét từng người, từng nhân vật, nhưng qua những lời đối thoại, những hành động đơn sơ, chất phác chúng ta cũng phần nào hiểu rõ hình tượng nhân vật đó. Một nhân vật chính trong tác phẩm, được nhà văn ưu ái miêu tả từ đầu đến cuối câu chuyện, đó là chị Dậu. Chị cũng là một người nông dân, nói đúng hơn là một người nông dân bần cùng, tuy nghèo khó những chị vẫn luôn yêu thương chồng con, ngoan hiền, tốt bụng với mọi người. “Chị Dậu là một cái tâm tính mộc mạc, mộc mạc ngay cả trong sự thù ghét. Cái mộc mạch ngay thẳng đó cắt nghĩa nhiều cho mọi cái bộc phát và tự phát ở người nữ quần chúng đó” (Lời giới thiệu truyện Tắt đèn – Nguyễn Tuân)

Chi dau mot bieu tuong cua man anh 02

Yêu chồng, thương con, đảm đang và sắc sảo – Chị Dậu vẫn tỏa sáng nét đẹp rạng ngời của người phụ nữ nông dân Việt Nam truyền thống

“TẮT ĐÈN” LÊN ÁN GAY GẮT XÃ HỘI QUAN LẠI ĐỊA CHỦ TRƯỚC CÁCH MẠNG THÁNG TÁM

Tắt đèn làm nổi bật mâu thuẫn giai cấp gay gắt trong lòng nông thôn Việt Nam trước Cách mạng. Tác phẩm tố cáo, lên án gay gắt bản chất tàn ác, xấu xa của bọn thống trị: bọn địa chủ độc ác (vợ chồng nghị quế) keo kiệt; bọn cường hào gian tham, thô lỗ; bọn quan lại dâm ô (quan phủ Tư Ân), bỉ ổi; bọn lính tráng, tay sai đầu trâu mặt ngựa tàn ác.

Tất cả hùa nhau lại cấu kết với thực dân, thi nhau hà hiếp, bóp đàu, bóp cổ, đẩy người nông dân khốn khổ đến bước đường cùng. Mặt khác Tắt đèn  còn phơi bày thực trạng cùng quẫn, thê thảm của người nông dân lao động. Đồng thời khẳng định phẩm giá tốt đẹp, tình cảm nhân hậu, dùm bọc của họ.

Bao trùm toàn bộ tác phẩm là lời tố cáo xã hội một cách sâu sắc. Tất cả cũng chỉ bởi cái nạn sưu cao thuế nặng. Bởi nó mà những người nông dân Việt Nam nói chung, cũng như gia đình chị Dậu nói riêng lâm vào cảnh bước đường cùng. Đồng thời cũng cái nạn ấy chính là đối tượng mà tác giả hướng đến, là công cụ đắc lực cho bọn cường hào trực tiếp và gián tiếp lộng hành. Mỗi lần sưu thuế là mỗi lần bọn quan lại, cường hào sâu mọt tìm cách đục khoét, hà hiếp, đánh đập. Những cảnh ấy diễn ra hàng ngày và ở mọi nơi. “ Không còn gì hết, đứa nào mà trái ý, đánh luôn”.

Thứ thuế vô nhân đạo, đó là nguyên nhân trực tiếp đẩy người nông dân vào bước đường cùng. Người nông dân bị đánh đập tàn bạo, bóp chẹt từng xu, từng hào. Đây lại chính là cơ hội cho bọn tay sai, tha hồ đánh đập, cường hào tha hồ đục khoét. Càng đục khoét, càng đào sâu thì càng mở đường thuận lợi cho bọn địa chủ (Nghị Quế), “Lên mặt” tha hồ giở các trò, các thủ đoạn cho vay nặng lãi. Qua đó, mà làm nổi lên bộ mặt của bọn địa chủ gian ác, góp phần cho lời lên án tố cáo cả một bộ máy thống trị ở nông thôn lúc bấy giờ: quan lại, nghị viên, địa chủ, cường hào gian ác dâm dục.

Nghị Quế nhân vật điển hình cho địa chủ của nông thôn Việt Nam trước Cách mạng. Là tên địa chủ dốt nát, bủn xỉn, luôn chờ cơ hội đục nước thả câu. Lời lẽ thì đay nghiến, độc ác, xem mạng người dân không bằng con chó: “Tôi mướn nó để nó coi nhà. Nuôi chó còn hơn là nuôi đứa ở”. Ngoài giai cấp địa chủ, tay sai đắc lực, bức tranh xã hội Viêt Nam trước Cách mạng sẽ thiếu hoàn thiện nếu không nhắc đến những quan phụ mẫu có bộ râu “đen như hắc ín, cong như lưỡi liềm, dưới thì vành khăn xếp nhiễu tay, mặt thì phèn phẹt, luôn hầm hầm như sắp đánh rơi xuống sông cái huỵch”. Với không biết bao nhiêu thủ đoạn ti tiện, hách dịch, cái triết lý sống “quan chỉ vớ thằng có tóc, ai vớ chi thằng trọc đầu”. Nhưng cái lối vừa đánh vừa xoa ấy của các quan lại ai còn lạ gì. Bộ mặt quan lại thực dân cùng những cái râu ria, tổng lý, cai lệ của nó, chúng đều là thứ rắn hổ mang, rắn cạp nong có hai đầu và đầu nào cũng đốt chết người cả. Tội cái của chúng bành ra khắp nơi từ làng – xã, khắp thôn thậm chí trong từng căn buồng của từng ngôi nhà tranh lụp xụp.

Nghị Quế là nhân vật điển hình phản diện mang ý nghĩa khái quát cao, được các nhà văn ít miêu tả ngoại hình mà tập trung miêu tả hành động, tính cách, lời nói của nhân vật. Nhân vật Nghị Quế được đặt vào nhiều tình huống khác nhau để bộc lộ bản chất. Nhân vật Nghị Quế  là một địa chủ giàu sang, khét tiếng,là kẻ dốt nát, lố lăng,  thô lỗ, vô học nhưng lại thăng tiến nhanh như diều gặp gió. Nghị Quế còn là  kẻ đạo đức giả, thủ đoạn.Nghị Quế bắt chẹt người nông dân bằng thủ đoạn vừa đấm vừa xoa, bài trí nhà kiểu chẳng ra Ta cũng chẳng ra Tây, sính đồng hồ Tây, sùng bái tây một cách mù quáng: “Đồng hồ tây có bao giờ sai?”…. ,háo danh và học đòi, gọi con gái là mợ. Nghị Quế là  kẻ địa chủ độc ác: Nhân mùa sưu thuế đã đi xiết đồ của các dòng họ với giá rẻ. Vợ chồng lão tuy giàu nhưng lại kẹt sỉ, ngu dốt và keo kiệt: “Bếp! Dọn mâm! Bà đã đếm rồi! Đúng đủ 14 miếng giò! Thiếu miếng nào là mày chết với bà”… Khi trả tiền bán con, bán chó cho chị Dậu, bà Nghị còn đưa thiếu mấy hào làm chị Dậu cũng phải thốt lên: “Vợ chồng Nghị Quế giàu thế mà còn điêu.  Nhân vật Nghị  Quế keo kiệt, tàn ác, đã lợi dụng tình cảnh khốn cùng của chị Dậu mua cái Tí và cả một ổ chó mà chỉ trả hai đồng bạc.Nghị Quế là tên địa chủ dốt nát, bủn xỉn, chuyên chờ nước đục thả câu, lời lẽ thì đay nghiến, độc ác, xem mạng người không bằng con chó: Tôi mướn nó để nó coi nhà. Nuôi chó còn hơn nuôi đứa ở.Qua đó ta thấy Nghị Quế hiện lên trong “Tắt đèn” như một công cụ bóc lột của xã hội với những mâu thuẫn nông thôn.

TẮT ĐÈN” – ĐỌC MÀ THẤM ĐẾN TỪNG CÂU, TỪNG CHỮ

Tác phẩm là bước tiến lớn của văn học hiện đại: hòa quyện hoàn hảo giữa cảm hứng hiện đại và cảm hứng nhân đạo. Chủ nghĩa hiện thực trong tác phẩm được đề cao khi nó đã không ngần ngại vạch trần bộ mặt hợm hĩnh, tàn ác của thứ chính quyền thối nát không thể đem lại cuộc sống đúng nghĩa cho nhân dân, khi nó không ngần ngại bóc tách từng tầng áp bức đặt lên đôi vai hao gầy của người nông dân nghèo để cuuối cùng dồn họ vào bước đường cùng, trong một cuộc sống tối tăm không ánh đèn. Hơn hết, chủ nghĩa nhân đạo cũng thể hiện rõ ràng trong tác phẩm.

“Theo tôi tiên tri, thì cuốn Tắt đèn còn phải sống lâu thọ hơn cả một số văn gia đương kim hôm nay. Chị Dậu, đích là tác giả Ngô Tất Tố hóa thân ra mà thôi. Chị Dậu là cái đốm sáng đặc biệt của Tắt đèn. Nếu ví toàn truyện Tắt đèn là một khóm cây thì chị Dậu là cả gốc cả ngọn cả cành, và chính chị Dậu đã nổi gió lên mà rung cho cả cái cây dạ hương Tắt đèn đó lên.” (Nguyễn Tuân)

“Chị Dậu là nhân vật điển hình được người đọc yêu mến. Và người yêu mến chị hơn cả là Ngô Tất Tố. Giữa biết bao tệ nạn và cảnh đời bất công ngang trái ở nông thôn Việt Nam cũ, Ngô Tất Tố đã hết lòng bảo vệ một người phụ nữ là chị Dậu. Nhiều lần chị Dậu bị đẩy vào tình thế hiểm nghèo, rất có thể bị làm nhục nhưng Ngô Tất Tố đã bảo đảm cho chị Dậu được bảo đảm an toàn phẩm toàn vẹn, giữ trọn phẩm giá, không phải đau đớn. dằn vặt.” (Hà Minh Đức)

CÁC ĐIỂM MUA SÁCH:

Cuốn tiểu thuyết “Tắt đèn” thật sự thành công khi giá trị hiện thực của nó đạt đến đỉnh cao là lời phê phán một xã hội đen tối trước Cách mạng. Là lời mạt sát lên án một cách sâu cay chế độ thực dân nửa phong kiến lúc bấy giờ. Qua đó mà giá trị nhân đạo được biểu hiện cụ thể, tăng thêm phần lớn sự thành công của “Tắt đèn”. Tấm lòng cảm thông trước những cảnh đời éo le, sự tiếc thương cho những kiếp người bị dồn vào bước đường cùng của lề xã hội. Đến đây có thể khẳng định ngòi bút của Ngô Tất Tố chính là một ngọn roi sắt quất thẳng vào bộ mặt tàn ác của giai cấp thống trị và xã hội đương thời trước Cách mạng.

Hãy cùng đọc và thưởng thức tác phẩm để thấy được hết cái hay và cái sâu sắc của nó nhé!

 

925 views

Bạn thấy bài viết hữu ích không

Click vào ngôi sao để đánh giá

Đánh giá 1.5 / 5. Số đánh giá 2