[Review phim] Vùng đất linh hồn- Ẩn dụ đậm tính xã hội đằng sau bộ phim hoạt hình

  • Spirited Away
  • Đạo diễn:  Miyazaki Hayao
  • Sản xuất: xưởng phim Studio Ghibli
  • Năm: 2001

Một bộ phim hoạt hình đạt được nhiều thành tựu to lớn và được coi là biểu tượng của dòng phim Anime chắc chắn không thể làm chúng ta thất vọng khi bàn về cốt truyện, hình ảnh, màu sắc, âm thanh,… mọi thứ thật sự tuyệt vời. Bên cạnh đó, bộ phim còn chứa đựng rất nhiều hình ảnh ẩn dụ liên quan đến những vấn đề thực tại xã hội, lột tả sự thật mà ai cũng thấy nhưng không ai dám lên tiếng. Với tầm cỡ của bộ phim này thì tôi xin khẳng định một điều rằng không có bất kỳ chi tiết nào là thừa thải.

Thành tựu đỉnh cao của Spirited Away

Vùng đất linh hồn – Spirited Away, được coi là bộ phim thành công nhất của xưởng phim hoạt hình Ghibli và cũng chính là niềm tự hào của Nhật Bản. Có thể nói bộ phim là cột mốc đánh dấu đỉnh cao của dòng phim hoạt hình Anime Nhật, khẳng định vị trí sản xuất phim hoạt hình mang tầm vóc quốc tế. Khi ra mắt kháng giả, Spirited Away gây được tiếng vang lớn, giành được giải Oscar lần thứ 75 cho hạn mục phim hoạt hình hay nhất, giải Gấu Vàng tại Liên hoan phim Berlin. 

Doanh thu của Spirited Away thời điểm 2001 thu về hơn 331 triệu USD tính trên toàn thế giới, vượt qua cả Titanic. Tại thị trường Nhật Bản, phim thu về cho mình 30,4 tỷ yên, giành vị trí phim có doanh thu cao nhất trong lịch sử Nhật Bản. Nhận về những đánh giá tích cực từ kháng giả và các nhà phê bình, bộ phim được xếp hạng vào danh sách những bộ phim hoạt hình vĩ đại nhất mọi thời đại.

Bộ phim không những thành công vào thời điểm phát hành mà sau rất nhiều lăm cái tên Spirited Away liên tục được nhắc đến như: Bộ phim hay thứ tư thế kỷ 21, bộ phim hoạt hình được xem lại nhiều nhất thế giới, vào năm 2017 tờ tạp chí New York đã bầu chọn Spirited Away là bộ phim hoạt hình hay nhất thế kỷ 21.

Nội dung chính của bộ phim

Đây là bộ phim hoạt hình kinh điển chắc chắn đã có rất nhiều bạn từng xem qua. Trong bài review này tôi sẽ không đề cập đến quá nhiều về nội dung phim, thay vào đó sẽ phân tích những tầng ý nghĩa, đi sâu vào hình ảnh ẩn dụ để thấy được các “thuyết âm mưu” chứa dựng trong đó.

Cô bé Chihiro cùng gia đình chuyển về vùng quê để sinh sống theo công việc của cha cô, đang trên đường đến nhà mới thì bất ngờ cha cô lại rẻ vào con đường lại nơi có cánh cổng dẫn đến vùng đất linh hồn. Cha mẹ Chihiro quyết định khám phá cánh cổng đó và vô tình dẫn họ vào một ngôi làng có đầy thức ăn, vì hành động ăn uống vô tội vạ mà họ bị mụ phù thủy Yubaba biến thành heo. Từ đây, cô bé Chihiro nhút nhát phải một mình sinh tồn tại vùng đất ma quái này, cô dần biến mình thành nô lệ của Yubaba, cô làm việc trong nhà tắm để trả nợ cho cha mẹ và mục đích xa hơn là cứu được cha mẹ, cùng nhau trở về thế giới của họ.

Trong hành trình đi tìm lại chính mình và giải cứu cha mẹ thoát khỏi vùng đất linh hồn, cô bé Chihiro với cái tên Sen được Yubaba đặt cho đã từng ngày trưởng thành, kiên cường vượt qua khó khăn nhờ sự giúp đỡ của những người bạn tốt nơi đây, đặt biệt là cậu bé Haku.

Bài học ý nghĩa giúp chúng ta nhìn nhận lại chính mình

  • Sự tham lam phải trả bằng cái giá rất đắt

Hình ảnh ẩn dụ về lòng tham liên tục được lặp lại nhiều lần. Đầu tiên là cảnh cha mẹ Chihiro tò mò vào vùng đất linh hồn và phát hiện ra những nhà hàng đầy ắp thức ăn ngon. Không thể cưỡng lại sức hút của những món ăn hấp dẫn đó, họ lao vào ăn rất nhiều, không hề quan tâm mình đang ở đâu và nguồn gốc của bữa ăn này. Người ta nói không có bữa ăn nào là miễn phí, đúng vậy. Mụ phù thủy Yubaba đã biến họ thành heo, kết quả Chihiro phải làm việc trong nhà tắm của mụ để trả nợ.

Đến phân cảnh Vô diện trở thành vị khách “sộp” nhất ở khu nhà tắm. Là một yêu quái nên hn có thể biến ra rất nhiều vàng làm mờ mắt lũ nhân viên ở đây. Tất nhiên cả nhà tắm rộ lên vui như hội vì ai cũng được rất nhiều tiền khi lấy lòng Vô diện, những gì ngon nhất tốt nhất đều được đem ra phục vụ. Khi không còn của ngon vật lạ nào nữa, Vô diện chuyển qua ăn ….nhân viên nhà tắm. Vì theo lẽ nhận nhiều tiền như vậy, vô diện phải được đáp ứng mọi thứ hắn ta cần.

 sieu pham vung dat linh hon 10

Vô diện trong hình hài quái vật

Cái giá phải trả cho sự tham lam là bị biến thành heo, bị ăn thịt, nhưng đó là phim hoạt hình theo kịch bản mà đạo diễn đặt ra. Liên hệ đến đời thực, bạn chắc chắn không bị biến thành heo đâu, thay vào đó bạn sẽ mất đi giá trị làm người, sự tôn nghiệm, tôn trọng, và cả nhân cách sống. Có thể lắm!

  • Trải qua những gian khó chúng ta sẽ hiểu được mình là ai

Mở tầm nhìn rộng ra một chút sẽ nhận ra đây là hành trình trưởng thành và đi tìm lại chính mình của cô bé Chihiro. Khi bị chia cách với cha mẹ, cô bé nhút nhát Chihiro sợ hãi khi chỉ có một mình ở vùng đất ma quái này. Nhưng vì sinh tồn, vì cứu cha mẹ, lòng dũng cảm của cô bé lớn lên từng ngày, can đảm đối mặt với mọi thách thức. 

Chihiro – cái tên bị mụ thù thủy lấy mất và thay vào cho cô bé cái tên Sen. Chi tiết ẩn dụ này tượng trưng cho cái tôi của cô bé, khi dần đánh mất cái tên của mình, cô bé sẽ bán linh hồn và làm nô lệ suốt đời cho mụ thù thủy, giống như Haku vậy.

  • Chúng ta chỉ thật sự trưởng thành khi cảm nhận được lòng can đảm và tình yêu thương

Theo dõi dòng chảy mạch phim, điều chúng ta cảm nhận rõ ràng nhất chính là sự trưởng thành từng ngày của Chihiro. Nhờ đâu mà cô có được sức mạnh to lớn như vậy? Đó là lòng tốt từ những người bạn đã giúp đỡ Chihiro rất nhiều; có được điểm tưa tinh thần và tình yêu thương của những người bạn nơi đây. Chihiro có thêm sức mạnh để bước tiếp, để đương đầu. 

Tầng bóng tối ẩn sau những chi tiết ẩn dụ

  • Chihiro bị rao bán tại nhà thổ?

Phim lấy bối cảnh nhà tắm của phù thủy Yubaba. Theo những gì tìm hiểu được thì vào thời Edo, nhà tắm Nhật thời xưa chính xác là nhà thổ, nơi đàn ông tìm đến mua vui, cũng chính loại hình kinh doanh mại dâm trá hình. Viết lại câu chuyện trần trụi một chút, cha mẹ Chihiro vì nợ nần mà phải bán cô đi làm thuê trả nợ, lúc đó cô bé vẫn chưa đến tuổi vị thành niên.

Ngoài ra, có nhiều chi tiết liên tưởng đến điều này, ví dụ như tên của phù thủy Yubaba có âm đọc gần giống Yuna – cách gọi của chủ nhà thổ, phù thủy Yubaba cũng được tạo hình theo lối ra dáng một “má mì” như trang điểm đập và phong cách ăn mặc khác thường. Chihiro bị đổi tên thành sen – có nghĩa là 1000 yên – cái tên nói lên thế ước rằng cô bé đã bán thân với giá 1000 yên

Cảnh Vô Diện cho Sen rất nhiều tiền, chúng ta liên tưởng đến điều gì? Thật vậy, Vô Diện đang dùng tiền để mua “Sen” – mua trinh tiết của cô bé. Sự thật nói ra có vẻ trần trụi nhưng đó là cách lý giải cho tất cả những hình ảnh ẩn dụ mà tác giả muốn nói.

  • Vô Diện

Nhân vật này rất đặc biệt, như chính cái tên của nó vậy – không ai cả. Vô Diện được cho là một linh hồn dơ bẩn không được phép vào nhà tắm. Ở cái thế giới này, vị trí của vô diện nằm ở đáy xã hội, một tên không ai muốn đụng tới. Đến một ngày Vô Diện bỗng nhiên có rất nhiều tiền, vô cùng nhiều tiền thì mặc nhiên hắn ta trở thành người được chào đón ở tất cả mọi nơi. Đó cũng là quy luật của cuộc sống này, bạn có tiền, bạn trở thành người “đẹp nhất”, được “yêu mến nhất”.

spirited away cover

Vô Diện khi được Chihiro cảm hóa

  • YUBABA và người chị sinh đôi

Một nhân vật xuất hiện ở nửa cuối đoạn phim – chị gái sinh đôi của Yubaba – Zeniba. Nhân vật này xuất hiện như tia hy vọng cho cả Chihiro và Haku. Một phù thủy lương thiện có vẻ ngoài giống hệt Yubaba, điều đó có nghĩa là gì? Bạn không được chọn vẻ ngoài của mình nhưng bạn có thể chọn cách sống cho riêng mình, đó là quyền tự do. Và cho người thân bạn có “xấu xí” như thế nào đi nữa cũng không có nghĩa là bạn “xấu xí”.

 cam hoa duoc su tham lam

Người chị tốt bụng của Yubaba

  • Cha mẹ chihiro mắc nợ

Cha mẹ Chihiro lấy lý do là vì công việc của bố nên phải chuyển về vùng quê sống, nhưng thực chất những người nói câu đó đều là đang trốn nợ, thông điệp liên tưởng này có vẻ không thuyết phục bạn cho lắm. Nhìn lại hình ảnh tại quầy thức ăn ở vùng đất linh hồn nhé, vì ăn uống tham lam vô độ nên cha mẹ Chihiro đang mắc nợ nhưng không hề hay biết, đến khi không có khả năng trả – bị biến thành heo thì phải bán Chihiro đi trả nợ.

Thông điệp ý nghĩa bộ phim mang lại

  • Sự tham lam được cảm hóa bằng tâm hồn trong sạch

Tôi đang muốn nói đến nhân vật Vô Diện của chúng ta. Tham lam, dục vọng, phóng túng và xa đọa. Từ một nhân vật rất hiền lành, đến khi có được siêu phép thuật trong tay lại biến thành kẻ tham lam, khát máu. Tất cả mọi người đều bị mua bởi tiền của Vô Diện, sự tham lam của chúng là Vô Diện thích thú và ngày càng mất nhân tính. Tuy nhiên, Sen thì không, tâm hồn Sen trong sạch và chẳng màng tới điều đó. Phân cảnh Sen chạy trốn Vô Diện và ra khỏi nhà tắm, có thể liên tưởng đến quá trình theo đuổi và cảm hóa tâm hồn của Vô Diện. Ra khỏi nơi đó, Vô Diện lại quay về dáng vẻ đáng yêu, hiền lành. 

  • Người tốt luôn tồn tại kể cả ở một thế giới quái dị

Vùng đất của những linh hồn và quái vật, nó chỉ hiện lên khi mặt trời tắt nắng, những thứ thuộc về bóng tối khác xa với những gì tồn tại ở thế giới của Chihiro. Bước chân vào vùng đất linh hồn đâu đâu cũng là nỗi sợ, tuy nhiên những thử thách mà Chihiro phải vượt qua luôn có sự đồng hành của cậu bé Haku tốt bụng – người đã biết Chihiro từ trước, ông lão sáu tay dưới tầng hầm, cô hầu gái và rất nhiều bạn tốt trong khu nhà tắm nữa.

Thế giới đầy những con “người” mang hình dáng quái dị nhưng tâm tính lại vô cùng lương thiện. Lòng tốt tồn tại khắp mọi nơi, cho dù là nơi tăm tối nhất, đáng sợ nhất. Có lẽ đây là thông điệp ý nghĩa nhất – ít ra là đối với tôi. Tin vào điều đó sẽ giúp bạn can đảm hơn, hạnh phúc hơn.

Từng hình ảnh, từng con chữ xuất hiện trong bộ phim đều mang ý nghĩa ẩn dụ và nội hàm rất lớn. Không đơn thuần là một bộ phim hoạt hình đạt nhiều giải thưởng lớn và được yêu thích nhất thế kỷ 21. Vùng đất linh hồn còn mang trong mình những giá trị vượt thời gian, tôi tin chắc rằng giá trị của bộ phim là vĩnh cữu và chưa có bộ phim nào có thể vượt qua đến thời điểm hiện tại

381 views

Bạn thấy bài viết hữu ích không

Click vào ngôi sao để đánh giá

Đánh giá 4.6 / 5. Số đánh giá 9