Ấn tượng về nhà văn Pháp Patrick Modiano và những trang Nobel văn học danh giá

Sự kiện Patrick Modiano được xướng tên trong lễ trao giải Nobel văn học năm 2014 khiến không ít người cảm thấy ngỡ ngàng, lạ lẫm tuy nhiên lại nhận được vô vàn ánh mắt hài lòng, tâm đắc của giới nhà văn. Patrick Modiano là cái tên dường như bạn đọc Việt vẫn còn cảm thấy xa lạ. Thực tế, ít người trên thế giới biết đến những đóng góp to lớn, những ảnh hưởng mạnh mẽ của ông đến nền văn học Pháp nói riêng và kho tàng văn học nhân loại nói chung. Thật lãng phí cho một tài năng nếu những đóng góp của người đó không được đông đảo người nhìn thấy. Chính vì lí do đó, mình muốn đưa Patrick Modiano và những tác phẩm của ông đến gần với mọi người hơn, biết đâu có thể khơi dậy được niềm mong muốn khám phá, hay đôi chút ấn tượng trong bạn đọc đối với những tác phẩm Nobel văn học danh giá của nhà văn !

Đôi nét về tiểu sử của nhà văn Pháp Patrick Modiano

Jean Patrick Modiano sinh ngày 30 tháng 7 năm 1945, ngay sau khi Thế chiến thứ hai kết thức. Ông là người Pháp. Patrick Modiano có một tuổi thơ bất hạnh, không biết đến tình cảm gia đình: cha suốt đời phiêu bạt, mẹ quanh năm lưu diễn khắp nơi. Ông và em trai được giao cho ông bà ngoại nuôi và khi đến tuổi đi học, ông ở trong trường nội trú suốt cho đến tuổi thành niên. Người em trai duy nhất của ông, Rudy, chết năm 1957 lúc 10 tuổi vì bệnh ung thư bạch cầu.

Biết thêm về cuộc đời của nhà văn để người đọc có thể nhận thấy rằng những tác phẩm Patrick Modiano viết luôn vang bóng cuộc đời chính mình, như những cảm thức thời gian, cảm thức không gian được gợi lên, những trăn trở về số phận hay chỉ để nhà văn tưởng nhớ người em trai quá cố…

MODIANOjp articleLarge

Chân dung nhà văn Patrick Modiano

“Thế giới hoài cổ” hiện lên qua những trang Nobel văn học

Dành cho những ai, không kể trẻ hay già, đang tìm kiếm quanh mình một không gian hoài cổ, âm vang thời xa vắng, đơn giản chỉ để ngồi chill bên hiên nhà, nhâm nhi tách trà ấm trong một buổi chiều thảnh thơi… Lạc vào những trang văn của nhà văn người Pháp Patrick Modiano sẽ mang đến cho bạn cảm giác như vậy! Partrick Modiano luôn lấy bối cảnh hiện tại để nhìn về quá khứ, luôn đề cập đến những nơi nhắc lại về tuổi trẻ đã đi qua, luôn phủ lên bức tranh mình khắc họa một màu nâu bạc hay tro xám… để rồi khiến cho tất cả hiện hữu lên “một thế giới hoài cổ” khiến chúng ta không thể dừng chân một khi đã bước vào.

Màu sắc hoài cổ toát lên ngay từ trang bìa đầu tiên…

Một số tác phẩm của Patrick Modiano do Nhã Nam xuất bản

Mình là một người trẻ nhưng lại có một niềm yêu thích mãnh liệt với những gì mang dấu vết của sự hoài niệm, hoài cổ. Bởi vậy, ngay khi bước vào hiệu sách Nhã Nam mình đã bị ấn tượng, thu hút bởi một loạt các trang bìa các tác phẩm của Patrick Modiano. Mỗi trang bìa của mỗi câu truyện đều khác nhau nhưng tất cả đều toát lên màu của quá khứ, những đường nét mờ nhòe cùng gam màu sẫm chủ đạo, những nhan đề đọc lên như đánh thẳng vào tâm thức mơ hồ của người đọc và điều đó đã tạo nên sự gắn kết mạnh mẽ với mình, buộc mình phải đọc thử những trang truyện đó ngay lập tức. Tuy nhiên, người ta cũng từng nói là : “Đừng đánh giá cuốn sách qua trang bìa của nó”. Nhưng có lẽ những cuốn sách của Patrick Modiano mà Nhã Nam xuất bản đã hoàn toàn phủ định điều này . Nhã Nam đã tạo nên một trang bìa phù hợp hơn bao giờ hết để lột tả cái hồn cốt của nội dung sâu bên trong truyện. Khi bước vào và đắm chìm trong từng trang truyện, mình đã không hối hận khi mua nó…

…In sâu trong từng trang chuyện

nhã nam

Một trích đoạn trong tác phẩm “Phố những cửa hiệu u tối” – Partrick Modiano

Ít nhất có đến 3 cuốn truyện của nhà văn có sự gắn kết với nhau như “Phố của những cửa hiệu u tối”, “Ở quán cafe của tuổi trẻ lạc lối”, “Để em khỏi lạc trong khu phố”. Hay cho dù những cuốn truyện khác không liên quan đến nhau thì tất cả dường như vẫn có một sợi dây ngầm liên hệ giữa chúng, khiến cho chúng ta nhận ra ngay đó là truyện của Patrick Modiano, không phải của một ai khác. Rất riêng và độc nhất. Nhà văn đã xây nên “một thế giới hoài cổ” qua các điểm độc đáo sau đây:

  • Tuyến nhân vật: Trong các phẩm, các nhân vật của Patrick Modiano thường loay hoay định vị mình. Các nhân vật luôn băn khoăn, day dứt về bản thể và hiện hữu bản thân. Họ tìm về lịch sử, mong có thể cắt nghĩa được hiện tại. Bởi thế, họ luôn tìm hiểu quá khứ của mình và dưới ánh sáng ấy, họ hình dung rõ hơn những đường nét của tương lai. 
  • Không gian truyện: Patrick Modiano thường khơi gợi nên những vẻ đẹp cổ kính của đất nước Pháp. Như là những quảng trường, những đại lộ, những quán cafe, những cửa hiệu đã in màu thời gian, như thể đã trường tồn qua nhiều thế hệ, đi qua cả thời chiến và thời bình, như thể là nhân chứng lịch sử già cỗi trong suốt quá khứ, những năm tháng xưa cũ. Người đọc hoàn toàn có thể mãn nhãn trước những “kỉ vật” cổ kính, trang hoàng, phủ màu phong rêu của thời gian khi chìm đắm trong bất kì trang truyện nào của nhà văn.
  • Thời gian truyện: Hầu hết các truyện đều lấy cảm thức từ thời gian hiện tại là hậu chiến tranh Thế giới thứ hai đầy hoang tàn, xáo trộn. Bởi sau ngàn cuộc xa cách, chia ly, những cái thẻ căn cước giả, những lần vượt biên giới,.. xảy ra trong suốt thời chiến đã khiến con người ta không thể biết được “cội nguồn” của mình ở đâu, mình là ai? Đó là lí do nhân vật lục lại quá khứ lần nữa để định vị bản thân mình. Có thể nói, cách dẫn dắt của nhà văn rất linh hoạt, giữa hiện tại, quá khứ và cả tương lai đều được ông chuyển biến vô cùng mềm mại, khéo léo, đầy nghệ thuật. 

Những ai có chung niềm yêu thích sự hoài cổ, xưa cũ như mình có lẽ chọn đọc tác phẩm của Patrick Modiano là một lựa chọn phù hợp, hoàn hảo hơn bao giờ hết.

Một số tác phẩm của nhà văn

Những tác phẩm của nhà văn Patrick Modiano đã được xuất bản bằng tiếng Việt và bạn đọc có thể dễ dàng tìm đọc tại các nhà sách Nhã Nam:

  •  Quảng trường ngôi sao (1968)
  •  Những đại lộ ngoại vi (1972)
  •  Phố của những cửa hiệu u tối (1978)
  •  Ở quán cafe của tuổi trẻ lạc lối (2007)
  •  Từ thăm thẳm lãng quên (1996)
  •  Để em khỏi lạc trong khu phố (2014)
  •  Một gánh xiếc qua (1992)

Từ hiện tượng văn học Pháp đương thời…

Ngay từ khi mới xuất hiện, Patrick Modiano đã được coi là một hiện tượng của văn học Pháp đương thời. Tới nay, gia tài của ông có khoảng 27 tiểu thuyết, bốn kịch bản phim và đang hoàn thành nhiều tác phẩm dang dở. Ngoài giải thưởng của Viện Hàn lâm Pháp, giải Gouncourt, Modiano còn giành nhiều giải thưởng văn học khác như Giải Australian State cho nhà văn châu Âu năm 2012, Giải thưởng Văn học trọn đời Paul – Morand năm 2010. Trong từ điển thuật ngữ văn học, còn hình thành khái niệm “modianienne”. Đây là từ chỉ phong cách chịu ảnh hưởng từ Patrick Modiano. Phong cách ấy bao gồm những ý niệm, chủ đề như sự ám ảnh về việc tìm kiếm danh tính, sự bất lực trong khả năng nắm bắt những rối loạn xã hội…

…đến giải Nobel Văn học năm 2014

Capture12

Nhà văn Patrick Modiano nhận giải Nobel Văn học năm 2014

Qua những tiểu thuyết, nhà “khảo cổ” hồi ức Patrick Modiano đã khái quát cả một xã hội Pháp thời hậu chiến, mà chủ yếu đi sâu vào đời sống của những số phận riêng rẽ nhưng lại cùng một nỗi mơ hồ, thắc mắc, cùng tìm kiếm câu trả lời cho câu hỏi về danh tính, về nguồn gốc của họ. Chính bởi vậy, những tác phẩm ấy vượt khỏi ranh giới xã hội Pháp, các nhân vật trong truyện trở thành những con người điển hình cho số phận chung của nhân loại thời hậu chiến tranh Thế giới thứ hai. Với đóng góp to lớn như thế, Giải Nobel Văn học danh giá đã được Thư ký Thường trực Viện Hàn lâm Thụy Điển Peter trao tặng cho Patrick Modiano năm 2014. Viện Hàn lâm trao giải cho ông vì “với nghệ thuật của ký ức, ông đã tái hiện những số phận khó nắm bắt nhất và khám phá thế giới – cuộc sống trong sự chiếm đóng”. Peter Englund nhận định: “Patrick Modiano có thể được coi là Marcel Proust của thời đại chúng ta”. Ông là nhà văn thứ 11 của Pháp giành được giải thưởng này.

Có lẽ cái hay, cái riêng ở nhà văn Patrick Modiano là đã viết xuất sắc về một đề tài văn học lớn, tái hiện lên số phận của cả nhân loại thời hậu chiến, có đổ vỡ, có mất mát và đau đớn nhưng ở một khía cạnh nào đấy người đọc vẫn có thể thấy khoảnh khắc lãng mạn, đậm chất thơ trong cuộc đời nhân vật qua những miền kí ức tươi đẹp. Có lẽ sự đối lập ấy đã tạo nên ấn tượng khó phai trong lòng người đọc khi đến với tác phẩm của ông!

103 views

Bạn thấy bài viết hữu ích không

Click vào ngôi sao để đánh giá

Đánh giá 5 / 5. Số đánh giá 5